به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، رشد همزمان بورس، دلار و طلا در روزهای اخیر، معادله معمول جابهجایی سرمایه میان بازارهای دارایی را تغییر داده است. در شرایطی که شاخص کل بورس تهران در این روزها افزایشی شده است، دلار و طلا نیز در سطوح بالاتری معامله میشوند.
به باور کارشناسان افزایش انتظارات تورمی و کاهش جذابیت نگهداری نقدینگی، دلایل این همزمان است؛ جایی که در چنین شرایطی، سرمایهگذار لزوما میان بورس، ارز و طلا یکی را انتخاب نمیکند؛ بلکه ممکن است اصل تصمیم او، خروج از وجه نقد و تبدیل آن به دارایی باشد. در نتیجه، منابع جدید میتواند همزمان وارد چند بازار شود.
این در شرایطی است که در یک وضعیت باثبات، بازارهای دارایی رقبای یکدیگر هستند؛ و افزایش جذابیت سهام میتواند بخشی از منابع را از بازار طلا یا ارز خارج کند و افزایش نرخ سود نیز ممکن است سرمایه را به سمت سپردهها و ابزارهای درآمد ثابت سوق دهد. اما هنگامی که نگرانی درباره کاهش قدرت خرید پول افزایش پیدا میکند، منطق تصمیمگیری تغییر میکند؛ و سرمایهگذار به جای مقایسه صرف بازده بازارها، به دنبال داراییهایی میرود که بتوانند ارزش سرمایه او را در برابر تورم حفظ کنند.
این رفتار در اقتصاد کشور این روزها اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ چرا که نرخ ارز علاوه بر اثرگذاری مستقیم بر بازار ارز و طلا، یکی از متغیرهای مهم در ارزشگذاری بخش قابل توجهی از شرکتهای بورسی نیز محسوب میشود. افزایش نرخ دلار میتواند درآمد ریالی شرکتهای صادراتمحور، نرخ فروش برخی محصولات و ارزش اسمی داراییهای بنگاهها را تحت تاثیر قرار دهد. به همین دلیل، رشد ارز در برخی دورهها نهتنها رقیب بورس نیست، بلکه میتواند بهعنوان یکی از محرکهای رشد اسمی بازار سهام عمل کند.
از سوی دیگر، نباید رشد شاخص بورس را بهتنهایی معادل افزایش ارزش واقعی سرمایهگذاران دانست؛ چر که اگر قیمت سهام افزایش پیدا کند، اما نرخ ارز و سطح عمومی قیمتها با سرعت بیشتری رشد کنند، بخشی از افزایش شاخص صرفا انعکاس کاهش ارزش پول ملی خواهد بود. به همین دلیل، مقایسه بازده بورس با دلار، طلا و تورم برای ارزیابی عملکرد واقعی بازار اهمیت دارد. این موضوع بهویژه زمانی اهمیت پیدا میکند که ارزش دلاری بازار سهام کاهش یافته باشد؛ وضعیتی که به گفته برخی کارشناسان میتواند برای سرمایهگذارانی که سهام را از منظر داراییهای واقعی شرکتها بررسی میکنند، جذابیت ایجاد کند.
در همین حال، وضعیت نقدینگی نیز بهعنوان یکی از متغیرهای مهم پشت صحنه بازارها جولان میدهد؛ به طوری که بر اساس دادههای آماری، نقدینگی در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ حدود ۱۹ درصد نسبت به پایان سال قبل افزایش یافته و رشد نقطهبهنقطه آن در مردادماه در محدوده ۵۴ درصد برآورد شده است. البته افزایش نقدینگی بهتنهایی به معنای رشد فوری قیمت داراییها نیست، اما اگر همزمان با نااطمینانی اقتصادی و افزایش انتظارات تورمی باشد، میتواند ظرفیت بیشتری برای ورود منابع به بازارهای دارایی ایجاد کند.
از سوی دیگر، ریسکهای سیاسی نیز در این میان نقش مهمی دارند؛ چرا که افزایش نااطمینانی درباره شرایط سیاسی و چشمانداز مذاکرات میتواند تقاضای احتیاطی برای ارز و طلا را افزایش دهد. با این حال، اثر این ریسک بر بورس لزوما یکطرفه نیست؛ و در مرحله نخست ممکن است افزایش ریسک، فشار فروش ایجاد کند، اما اگر نتیجه آن افزایش نرخ ارز و انتظارات تورمی باشد، بازار سهام نیز میتواند پس از جذب شوک اولیه وارد مسیر صعودی شود.
در کنار عوامل اقتصادی، رفتار سرمایهگذاران نیز در شکلگیری موجهای صعودی اهمیت دارد؛ و افزایش قیمت یک دارایی میتواند با ایجاد ترس از جاماندن، تقاضای جدید ایجاد کند. صفهای خرید، رشد ارزش معاملات و مشاهده افزایش قیمت در بازارهای موازی نیز ممکن است رفتار جمعی را تقویت کند. در چنین فضایی، بخشی از خریدها ممکن است نه بر اساس ارزشگذاری بنیادی، بلکه با هدف جلوگیری از کاهش قدرت خرید یا عقب نماندن از روند بازار انجام شود.
با این حال، همزمانی رشد بازارها به معنای تداوم بدون وقفه این روند نیست؛ و حتی در شرایطی که عوامل بنیادی و پولی از افزایش ارزش اسمی داراییها حمایت میکنند، بورس همچنان تحت تاثیر سودآوری شرکتها، نرخ بهره، قیمتهای جهانی، نرخ ارز و ریسکهای سیاسی قرار دارد. رشد سریع قیمتها نیز میتواند زمینه شناسایی سود و اصلاح بازار را فراهم کند.
بنابراین، آنچه در روزهای اخیر در بازارهای دارایی مشاهده شده، بیش از آنکه صرفا انتقال پول از یک بازار به بازار دیگر باشد، میتواند نشانه افزایش تقاضا برای «دارایی» در برابر «پول» باشد. اینکه این جریان در ادامه به رشد پایدار بازار سهام تبدیل شود یا پس از یک دوره صعود با اصلاح مواجه شود، به مسیر نرخ ارز، انتظارات تورمی، سیاستهای پولی و وضعیت سودآوری شرکتها بستگی خواهد داشت. در این میان، برای تحلیل بورس، نگاه صرف به رشد ریالی شاخص کافی نیست و سنجش همزمان آن در برابر تورم، ارز و سایر داراییها تصویر دقیقتری از وضعیت بازار ارائه میدهد.
مهدی حاجیوند، کارشناس بازار سرمایه
انتهای پیام/
دیدگاهتان را بنویسید