به گزارش خبرنگار مهر، محمد جواد لاریجانی، کارشناس و تحلیلگر مسائل بینالملل و سیاسی در صد و پنجاه و ششمین جلسه حکمت سیاسی اسلام در قرآن با موضوع الزامات دیپلماسی در حوزه هنری انقلاب اسلامی، اظهار کرد: ما باید در خصوص مسئله و ماهیت انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی دقت بیشتری داشته باشیم و فهم درستی از این پدیده داشته باشیم؛ اینکه جمهوری اسلامی چه حادثهای، چه پدیدهای و چه نوع تشکلی است.
وی با بیان آنکه این کمبود درک درست از جمهوری اسلامی حتی در سطح مسئولان و گاهی در میان اهل فضل و علمای ما نیز وجود دارد، افزود: جمهوری اسلامی یک نظم مدنی ـ سیاسی است که عقلانیت پایه این نظم، عقلانیت اسلامی و مکتب اهلبیت است و ساختار عملیاتی یا به اصطلاح فانکشنال آن، نوعی دموکراسی نمایندگی است؛ این همان چیزی است که در قانون اساسی ما دقیقاً مده است.
وی افزود: جمهوری اسلامی یک نظم حکومتی نیست که اسلام به آن ملحق شده باشد، بلکه طرحی است که مبنایش اسلامی و مبتنی بر مکتب اهلبیت است. این اصطلاحات هر کدام معنای دقیقی دارند و ما باید فهم دقیق و خوبی از آنها داشته باشیم، بهخصوص دانشجویان و اهل علم که باید برای فهمیدن این مسائل دقت و وقت صرف کنند؛ زیرا اصول فهمیدن خودبهخود به دست نمیآید و باید به دنبال آن رفت.
لاریجانی عنوان کرد: یکی از شئون حکومت اسلامی، مسئله دیپلماسی است. همه کشورها دیپلماسی دارند و دیپلماسی فقط مذاکره نیست، بلکه مفهوم وسیعتری دارد و به روابط کشور ما با سایر کشورها مربوط میشود؛ زیرا یک کشور جزیرهای و ایزوله نیست. بنابراین، لازم است مبانی نظری دیپلماسی نیز مورد توجه قرار گیرد.
وی بیان کرد: یکی از گیر و گورهای دیپلماسی ما، بحث چارچوب حرفهای و علمی دیپلماسی است. دیپلماسی، علیالاصول، حوزهای از معارف حکومتی است و چهار رکن بسیار مهم دارد. دیپلماسی این نیست که لباسهای یقهدار بپوشیم و دائماً درباره تئوری صحبت کنیم؛ بلکه مسئله اصلی این است که چگونه وضعیت را بفهمیم.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل بینالملل و سیاسی گفت: فهم وضعیت بسیار کلیدی است. ما اکنون برای فهم وضعیت خودمان عمدتاً جلسات محفلی داریم. من در تلویزیون نیز گفتم که این فهم محفلی است؛ مثلاً در دولت، هفت، هشت یا ده نفر مینشینیم و یک مطلب سه دور میچرخد و احساس میکنیم آن را فهمیدهایم، در حالی که این بزرگترین اشکال است. همینجا است که اشتباه محاسباتی وارد میشود.
وی افزود: اگر پدیدههای اطراف خود را درست بفهمیم، بسیار مهم است که چه کسی دین دارد یا ندارد؛ مسئله این است که باید واقعبینانه بفهمیم چه خبر است. فهم درست وضعیت، بسیار کلیدی و اساسی است.
لاریجانی ادامه داد: برای مثال، در صحنه جنگ ممکن است یک سردار احساس کند باید یک کیلومتر عقبنشینی کنیم و اگر فهم او از وضعیت این باشد که مقداری عقب میآییم و سپس حمله جانانه میکنیم، در حالی که واقعیت این باشد که همه باید عقبنشینی کنیم، این نشان میدهد فهم درست از وضعیت تا چه اندازه اهمیت دارد.
وی عنوان کرد: کارشناسی یکی از مشکلاتی است که در دیپلماسی ما وجود دارد. کارشناسی به معنای کار الکی نیست که وقتی کسی را مشاور میکنیم، بگوییم برو مشاور؛ بلکه کارشناسی یکی از کلیدیترین کارهاست و باید بر اساس معیارهای درست، وضعیت را بفهمیم.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل بین المللی و سیاسی ،بیان کرد: برخی افراد اخیراً مرتب گزارشهای خارجی را میخوانند و این کار بسیار خوب است، اما گاهی تئوریهای مندرآوردی بر اساس آنها درست میکنند و خود این نیز یک مسئله است. ما در دنیای امروز با بهمنی از اطلاعات یا اطلاعنما مواجه هستیم و به همین دلیل فهم وضعیت بسیار مشکل شده است.
وی گفت: ژان بودریار، فیلسوف معروف فرانسوی که دو سال پیش درگذشت، چند مقاله درباره این موضوع دارد. او درباره جنگ خلیج فارس مطرح کرد که یک آدم فرانسوی با همه دسترسیهای اینترنتی و امکانات اطلاعاتی، امکان ندارد بهطور قطعی بفهمد جنگ واقعاً اتفاق افتاده است یا نه. تمام گزارش جنگ نیز از روی یک کشتی جنگی آمریکا ارائه میشد و دیگران آن را پوشش میدادند.
وی افزود: بودریار فرض کرد که اصلاً جنگی نبوده است و پرسید از کجا بفهمیم واقعاً جنگی بوده است. او نشان داد که حتی با وجود دسترسیهای گسترده اطلاعاتی، فهم واقعیت یک پدیده آسان نیست. بنابراین، پیچیدگی مسائل امروز ایجاب میکند برای داشتن فهم درست از وضعیت، به مقدمات و الزامات لازم توجه داشته باشیم.
لاریجانی اظهار کرد: خواندن کار بسیار خوبی است، اما خواندن باید چارچوب داشته باشد. نقطه کلیدی اول در دیپلماسی، داشتن تئوری برای فهم وضعیت و دوم، ایدئولوژی است. قطع نظر از اینکه اسلامی یا غیر اسلامی باشد، هر کشوری باید در دیپلماسی خود ایدئولوژی داشته باشد؛ زیرا ایدئولوژی مقاصد را نشان میدهد و مشخص میکند به کجا میخواهیم برویم.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل بینالملل و سیاسی گفت: در دیپلماسی ما باید همیشه مقاصد خودمان را در مقابل چشم داشته باشیم. یکی از ارکان بیانات امام شهید نیز این است که مسئولان و مردم را مرتب به سمت مقاصد عالی توجه میدهند؛ زیرا درگیرودار کار و شرایط، گاهی انسان مقاصد اصلی را فراموش میکند و حتی ممکن است به نفع خود تصور کند که باید از آنها فاصله بگیرد.
وی افزود: گاهی ممکن است در یک موضوع، از جمله مسئله اوکراین، تصور کنیم مقاصد این است و کمی کوتاه بیاییم تا کارها پیش برود، اما ممکن است همین روند موجب شود طرف مقابل ما را تا انتهای مسیر خود ببرد.
لاریجانی عنوان کرد: نکتهای که امام شهید در روزهای آخر فرمودند، ناظر به همین مسئله است. انحراف معمولاً به این معنا نیست که انسانها از ابتدا بهطور کامل منحرف باشند؛ بلکه ممکن است انسان اندکی از مسیر خود فاصله بگیرد و در ادامه، در مسیری قرار گیرد که مقصد آن متفاوت باشد. بنابراین، پافشاری بر مقاصد عالی که مبنای ایدئولوژی است، بسیار اهمیت دارد.
وی ادامه داد: رکن دیگر دیپلماسی ، مهندسی است. مهندسی یعنی باید مقصدی را که میخواهیم به آن برسیم، طراحی کنیم و برای رسیدن به آن مسیر مشخص داشته باشیم. برای مثال، اگر به مذاکره برویم و پس از مذاکره، در دو روز ۶۷ مذاکره انجام دهیم، باید مشخص باشد که از این مذاکرات چه میخواهیم. حتی مذاکره نکردن نیز بخشی از دیپلماسی است، اما دیپلماسی به طراحی نیاز دارد.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل بینالملل و سیاسی بیان کرد: طراحی میخواهد. دوستانی که در رشتههای مهندسی فعالیت کردهاند، میدانند مهندسان برای اینکه چارچوب طراحی را مشخص کنند، به معیار و شاخص نیاز دارند و بدون آن طراحی امکانپذیر نیست.
لاریجانی گفت: در مذاکرات سیاسی و دیپلماسی ما، دو شاخص بسیار مهم از سوی رهبر معظم انقلاب تعیین شده است؛ یکی اینکه تنگه هرمز را با قدرت حفظ کنیم و دیگری مسئله هستهای است. وقتی تأسیسات هستهای ما هدف قرار گرفته است، نمیتوان این موضوع را از بحث سیاست خارجی جدا کرد. اینها دو شاخص مهم هستند و موارد دیگری نیز وجود دارد.
لاریجانی در ادامه اظهار کرد: شاخص ها ومعیارها باید مبنای مهندسی قرار گیرند؛ مهندسی یعنی در داخل این چارچوبها طراحی کنیم و مشخص باشد که در چهارچوب هستیم یا نیستیم. دیپلماسی به آتش تهیه داخلی نیاز دارد.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل بینالملل و سیاسی گفت: مجلس میتواند با دو مصوبه مهم، زمینه لازم را برای دیپلماسی فراهم کند. چنین اقداماتی هم از لحاظ بینالمللی قابل دفاع است و هم دست دیپلماتهای ما را باز میکند تا بتوانند درباره تعهدات بینالمللی، از جمله مسئله آژانس و تعهدات ایران، استدلال و مذاکره کنند. اگر این زمینه فراهم نشود، طرف مقابل میتواند صرفاً بر تعهدات ایران تأکید کند.
وی افزود: ما باید بحثهای خود را دقیق انجام دهیم و در حوزه دیپلماسی، مهندسی و طراحی داشته باشیم. در یک برنامه سخنرانی حدود ۱۵ دقیقه ای [ مانند سخنرانی رئیس جمهور در مجمع عمومی سازمان ملل]نیز میتوان بحث را بهگونهای تقسیم کرد که ابتدا جنایات آمریکا با لحنی دقیق و کوبنده مطرح شود و سپس کشورهایی که در جنایات علیه ایران و جنگ تحمیلی عراق مشارکت داشتند، مورد اشاره قرار گیرند.
لاریجانی عنوان کرد: این مطالب برای تحقیر کار دولت نیست؛ ما شرعاً موظف هستیم به دولت کمک کنیم و دولت، دولت خودمان است. با این حال، در جمعهای مختلف باید امکان نقد کارشناسانه وجود داشته باشد و این امر ضروری است.
وی ادامه داد: یکی از مشکلات، نحوه طراحی و انتقال سخنان رئیسجمهور است. نباید اجازه داد مسائل حاشیهای یا برداشتهای نادرست، مسیر اصلی سخن را تغییر دهد. این موضوع در حوزه رسانه بیشتر خود را نشان میدهد و نیازمند هنرمندی است.
لاریجانی بیان کرد: در پاسخ به مسائل مربوط به تهدید ترور[ ترامپ در مصاحبه ها]، نباید صرفاً به تکذیب اکتفا کرد، بلکه باید پرسید طرف مقابل با چه مجوزی سردار سلیمانی و دیگر افراد را هدف قرار داده است. از سوی دیگر، مسئله حمایت از امنیت و دور کردن سایه جنگ و ترور، هر دو باید مورد توجه قرار گیرد. نمیتوان سایه جنگ را دور کرد، اما ترور را بهعنوان یک تهدید باقی گذاشت.
این کارشناس و تحلیلگر مسائل بینالملل و سیاسی گفت: این موضوع از لحاظ تئوریک و عملی مهم است و نشان میدهد دیپلماسی به هنر و آموزش نیاز دارد. هنر دیپلماسی صرفاً با خواندن به دست نمیآید و باید چهار رکن آن بهصورت دقیق مورد توجه قرار گیرد.این ها چهار رکن در واقع، فن دیپلماسی را تشکیل میدهند.
دیدگاهتان را بنویسید