چطور یک نفر از کره شمالی به اینترنت جهانی متصل شد؟

تینا مزدکی_انتشار خبری غیررسمی مبنی بر پیش‌خرید آلبوم جدید گروه بی‌تی‌اس (BTS) با عنوان «آریرانگ» (ARIRANG) توسط فردی از داخل خاک جمهوری دمکراتیک خلق کره (کره شمالی)، بار دیگر توجه تحلیل‌گران بین‌المللی و رسانه‌های حوزه فناوری و سیاست را به یکی از بسته‌ترین جوامع جهان جلب کرده است. 

این موضوع که در ابتدا به عنوان یک حاشیه در دنیای سرگرمی مطرح شد، در واقع بهانه‌ای شد برای بررسی عمیق‌تر لایه‌های پیچیده زیرساخت‌های اینترنتی، شبکه‌های مالی زیرزمینی و کانال‌های قاچاق اطلاعات در کشوری که دسترسی به اینترنت جهانی در آن نه یک حق شهروندی، بلکه یک امتیاز انحصاری برای نخبگان حاکم محسوب می‌شود. در واقع این سوال مطرح می‌شود که چگونه در فضای خفقان‌آور کره شمالی، امکان اتصال به شبکه جهانی وب فراهم شده و یک کالای فرهنگی ممنوعه از جنوبی‌ترین نقطه شبه‌جزیره، راه خود را به سوی شمالی‌ترین لایه‌های قدرت باز می‌کند؟ 

از شبکه ملی کوانگ‌میونگ تا درگاه‌های بین‌المللی

کره شمالی یکی از منحصربه‌فردترین مدل‌های حکمرانی اینترنت در جهان را دارد. در حالی که اکثریت قریب به اتفاق جمعیت ۲۶ میلیونی این کشور تنها به یک شبکه داخلی (اینترانت) موسوم به «کوانگ‌میونگ» (Kwangmyong) دسترسی دارند، اتصال به اینترنت جهانی (World Wide Web) تنها برای گروهی بسیار محدود از نخبگان سیاسی، دیپلمات‌ها، متخصصان سایبری نظامی و اتباع خارجی مجاز است.   

زیرساخت اینترنت در کره شمالی بر پایه همکاری‌های استراتژیک با دو همسایه قدرتمند خود، یعنی چین و روسیه، بنا شده است. شرکت مشترک «استار جی‌وی» که حاصل سرمایه‌گذاری مشترک وزارت پست و مخابرات کره شمالی و شرکت تایلندی «لوکسلی پاسیفیک» (Loxley Pacific) است، به عنوان اصلی‌ترین ارائه‌دهنده خدمات اینترنتی (ISP) در این کشور فعالیت می‌کند و کنترل آدرس‌های IP و مسیریابی داخلی را بر عهده دارد.   

تا پیش از سال ۲۰۱۷، تقریباً تمام ترافیک اینترنتی کره شمالی از طریق شرکت «چین یونیکام» (China Unicom) و از مسیر فیزیکی پیونگ‌یانگ به پکن هدایت می‌شد. با این حال، در اکتبر ۲۰۱۷، شرکت روسی «ترنس‌تلکام» (TransTeleCom) یک اتصال مستقیم فیبر نوری جدید از طریق پل دوستی رودخانه تومن ایجاد کرد که باعث کاهش وابستگی مطلق این کشور به چین و افزایش پایداری شبکه در برابر فشارهای بین‌المللی شد. این تنوع در درگاه‌های بین‌المللی، پهنای باند لازم برای فعالیت‌های سایبری حکومت و همچنین دسترسی نخبگان به محتوای جهانی را تضمین می‌کند.   

کوانگ‌میونگ به عنوان یک شبکه رایگان و کاملاً ایزوله، محیطی را فراهم آورده که کاربران معمولی کره شمالی بتوانند به وب‌سایت‌های داخلی، کتابخانه‌های دیجیتال دولتی و پیام‌رسان‌های بومی دسترسی داشته باشند، بدون آنکه هرگز پای خود را به اینترنت جهانی بگذارند.

این شبکه که در مراکز مجاز مانند آزمایشگاه‌های رایانه دانشگاه کیم ایل سونگ و کتابخانه‌های عمومی در دسترس است، هیچ اتصال فیزیکی مستقیمی به وب جهانی ندارد و محتوای آن به دقت توسط نهادهای امنیتی فیلتر و ممیزی می‌شود. با این حال، گزارش‌ها نشان می‌دهند که نسخه‌های دولتی از شبکه‌های اجتماعی در داخل این اینترانت ایجاد شده‌اند تا نیازهای تعاملی کاربران کنترل‌شده را برآورده سازند.   

استفاده از فناوری‌های بیگانه در قلب پیونگ‌یانگ

برخلاف تصور عمومی، دسترسی به اینترنت جهانی در کره شمالی برای قشر خاصی از جامعه یک واقعیت روزمره است. تحلیل‌های شرکت‌های امنیت سایبری مانند «رکوردد فیوچر» (Recorded Future) بر اساس داده‌های شبکه نشان می‌دهد که نخبگان کره شمالی نه تنها به وب آزاد دسترسی دارند، بلکه از آخرین ابزارهای فناوری شرکت‌های آمریکایی و کره‌ای برای فعالیت‌های خود بهره می‌برند.   

استفاده از دستگاه‌های تولید شده توسط شرکت‌های اپل (iPhone)، سامسونگ و هواوی در میان طبقه حاکم و خانواده‌های پرنفوذ کره شمالی رواج دارد. این دستگاه‌ها که عمدتاً از طریق مرزهای چین قاچاق شده یا به عنوان هدایای دیپلماتیک وارد می‌شوند، به کاربران اجازه می‌دهند تا به شبکه‌های اجتماعی جهانی مانند فیس‌بوک، اینستاگرام و وی‌چت (WeChat) متصل شوند.   

برای دور زدن نظارت‌های داخلی و حتی تحریم‌های بین‌المللی که استفاده از این فناوری‌ها را ممنوع کرده است، این افراد به طور گسترده از سرویس‌های مخفی‌سازی مانند VPN (شبکه‌های خصوصی مجازی) و سرورهای پروکسی استفاده می‌کنند. در دسامبر ۲۰۲۳، گزارش‌هایی از آغاز استقرار شبکه ۴G در کره شمالی منتشر شد که نشان‌دهنده تلاشی برای ارتقای زیرساخت‌های موبایلی است. 

این ارتقای زیرساختی، علی‌رغم محدودیت‌های شدید، سرعت دسترسی برای گروه‌های مجاز را افزایش داده و بستری را فراهم کرده که یک کاربر با نفوذ بتواند فرآیند پیش‌خرید آنلاین آلبوم «آریرانگ» بی‌تی‌اس را در پلتفرم‌هایی مانند «وی‌ورس» (Weverse) با موفقیت به انجام رساند.   

اما در عین حال، کره شمالی دارای تعداد بسیار محدودی آدرس IPv۴ است که همگی تحت پیشوند جغرافیایی pyugyong-dong مدیریت می‌شوند. این محدودیت عددی، شناسایی فعالیت‌های اینترنتی خروجی از این کشور را برای تحلیل‌گران ساده‌تر، اما ردگیری دقیق هویت کاربران را به دلیل استفاده از لایه‌های حفاظتی پیچیده دشوارتر کرده است.   

 معماری مالی پنهان: مکانیسم پرداخت هزینه‌های ارزی در فضای تحریم

یکی از پیچیده‌ترین پرسش‌ها در مورد خرید آلبوم بی‌تی‌اس توسط یک فرد در کره شمالی، نحوه انتقال وجه است. با توجه به قطع دسترسی این کشور به سیستم سوئیفت (SWIFT) و تحریم‌های شدید مالی، انتقال مستقیم پول از کره شمالی به سئول یا هر نقطه دیگری از جهان غیرممکن است. با این حال، شبکه‌های مالی زیرزمینی و صرافان چینی (Underground Bankers) که به عنوان «بانکداران پنهان» شناخته می‌شوند، این خلأ را پر کرده‌اند.   

کاربران در کره شمالی، به ویژه نخبگان و تجار فعال در مناطق مرزی مانند داندونگ، از حساب‌های بانکی اجاره‌ای در چین یا حساب‌هایی با نام‌های مستعار (Borrowed Accounts) استفاده می‌کنند. مبالغ ارزی (دلار یا یوان) از طریق صرافی‌های محلی به پکن یا هنگ‌کنگ منتقل شده و از آنجا به حساب فروشگاه‌های آنلاینی مانند «وی‌ورس شاپ» (Weverse Shop) واریز می‌شود.   

علاوه بر این، استفاده از ارزهای دیجیتال به دلیل ماهیت نیمه‌ناشناس و سهولت در جابجایی بین‌المللی، به ابزاری کلیدی برای نخبگان پیونگ‌یانگ تبدیل شده است. هکرهای کره شمالی و تجار وابسته به دولت با تبدیل دارایی‌های دیجیتال حاصل از فعالیت‌های سایبری به ارزهای فیات در بازارهای فرعی (OTC) چین، نقدینگی لازم برای خریدهای لوکس و بین‌المللی خود را تأمین می‌کنند. این شبکه مالی نه تنها هزینه خرید آلبوم، بلکه هزینه‌های گزاف بلیت کنسرت‌های جهانی را نیز از همین مسیرهای غیررسمی تأمین می‌کند.   

دریچه‌ای برای ارتباط با دنیای خارج

حتی اگر فرآیند پرداخت با موفقیت انجام شود، دریافت فیزیکی آلبوم در کشوری که مرزهای آن به شدت تحت نظارت است، یک چالش لجستیکی عظیم به شمار می‌رود. آلبوم جدید بی‌تی‌اس با عنوان «آریرانگ» در نسخه‌های مختلفی از جمله سی‌دی، صفحه گرامافون (Vinyl) و نسخه‌های دیجیتال (Weverse Albums) عرضه می‌شود که هر کدام مسیر متفاوتی برای نفوذ دارند.   

برای دهه‌ها، محتوای فرهنگی کره جنوبی (Hallyu) از طریق حافظه‌های USB و کارت‌های SD به کره شمالی قاچاق شده است. این ابزارها به دلیل ابعاد بسیار کوچک، به راحتی در میان بارهای برنج، قطعات ماشین‌آلات یا حتی لباس‌های وارداتی مخفی می‌شوند و در بازارهای سیاه موسوم به «جانگمادانگ» (Jangmadang) به فروش می‌رسند. با این حال، پس از پاندمی کووید-۱۹ و تشدید کنترل‌های مرزی، این مسیرها با محدودیت‌های بی‌سابقه‌ای روبرو شده‌اند.   

در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، ابزارهای نوین تکنولوژیک مانند ساعت‌های هوشمند چینی دارای اسلات سیم‌کارت به ابزاری جدید برای نفوذ تبدیل شده‌اند. این دستگاه‌ها به کاربران در مناطق مرزی اجازه می‌دهند تا مستقیماً به شبکه‌های موبایلی چین متصل شده و محتوای دیجیتال را دریافت کنند. 

مقامات امنیتی در اکتبر ۲۰۲۴ سرکوب شدیدی را علیه این دستگاه‌ها آغاز کردند، زیرا آن‌ها را دریچه‌ای برای «ارتباط غیرمجاز با دنیای خارج» می‌دانند. در مورد آلبوم بی‌تی‌اس، احتمال می‌رود که نسخه دیجیتال آن (Weverse Albums Ver) که تنها از طریق اپلیکیشن قابل اجراست، برای نخبگانی که دسترسی به اینترنت جهانی دارند، گزینه امن‌تری نسبت به نسخه فیزیکی باشد.   

«آریرانگ»؛ تلاقی هنر جهانی و هویت مشترک شبه‌جزیره

 بی‌تی‌اس با استفاده از نام «آریرانگ»، مفاهیمی چون جدایی، انتظار، تاب‌آوری و وصال دوباره را زنده می‌کند؛ مضامینی که بازتاب‌دهنده دوران خدمت سربازی اعضای گروه و بازگشت دوباره آن‌ها به صحنه جهانی در سال ۲۰۲۶ است. برای یک طرفدار در کره شمالی، شنیدن آلبومی با نام «آریرانگ» که توسط فوق‌ستاره‌های کره جنوبی اجرا شده، فراتر از یک تجربه موسیقیایی، است.

علی‌رغم اشتراکات فرهنگی عمیق، رژیم کیم جونگ اون موج فرهنگی کره جنوبی (Hallyu) را یک «ویروس بدخیم» و تهدیدی ایدئولوژیک تلقی می‌کند که می‌تواند پایه‌های قدرت را متزلزل کند. قانون «رد اندیشه و فرهنگ واکنشی» که در سال ۲۰۲۰ تصویب شد، مجازات‌های بی‌سابقه‌ای را برای مصرف‌کنندگان یا توزیع‌کنندگان محتوای خارجی در نظر گرفته است.   

گزارش‌های مستند حاکی از آن است که تماشای ویدیوهای موسیقی بی‌تی‌اس یا گوش دادن به ترانه‌های آن‌ها می‌تواند منجر به محکومیت‌های سنگین از ۵ تا ۱۵ سال کار اجباری در اردوگاه‌های مخوف شود. در موارد شدیدتر، مانند توزیع گسترده محتوا، مجازات اعدام نیز اجرا شده است؛ چنان‌که در اواخر سال ۲۰۲۴، دو نوجوان به دلیل تماشای موزیک‌ویدیوهای کی-پاپ و اشتراک‌گذاری آن‌ها با هم‌کلاسی‌های خود، به اردوگاه‌های سیاسی فرستاده شدند. 

وزارت امنیت دولتی (MSS) از تجهیزات راداری پیشرفته برای شناسایی فرکانس‌های موبایلی در مناطق مرزی استفاده می‌کند که می‌توانند موقعیت دقیق یک گوشی فعال یا ساعت هوشمند را در کمتر از یک دقیقه شناسایی کنند. این سطح از نظارت نشان می‌دهد که خریدار فرضی آلبوم بی‌تی‌اس در کره شمالی، یا خود بخشی از لایه‌های امنیتی است که از مصونیت برخوردار است، یا ریسک عظیمی را برای دسترسی به این اثر هنری پذیرفته است.   

خبر پیش‌خرید آلبوم بی‌تی‌اس توسط یک فرد در کره شمالی، فراتر از یک اتفاق ساده در دنیای موسیقی، نمادی از شکست حصارهای آنالوگ در عصر دیجیتال است. همان‌طور که تحلیل‌ها نشان می‌دهد، نفوذ به این قلعه منزوی از طریق دسترسی انحصاری طبقه خاص به وب جهانی و شبکه‌های مالی زیرزمینی که تحریم‌ها را بی‌اثر می‌کنند رخ داده است که حتی سخت‌ترین قوانین نیز نمی‌توانند آن‌ها را به طور کامل از بین ببرند.

اگرچه اکثریت جمعیت کره شمالی همچنان از دسترسی به اینترنت محروم هستند، اما وجود حتی یک خریدار در قلب کره شمالی نشان‌دهنده آن است که اطلاعات و هنر، مانند آب، راه خود را از میان کوچک‌ترین شکاف‌ها باز می‌کنند.

۲۲۷۳۲۳